Nieuwsbrief 7 oktober 2014

Nieuwsbrief 7 oktober 2014

Welkomstwoord

De Indiëherdenking in Den Haag was weer prachtig. Wat een bof ook dat de herdenking dit jaar zonovergoten was. Het Indisch Herinneringscentrum heeft in de middageditie van het programma ‘NOS Indiëherdenking’  veel media aandacht gekregen vanwege de Wereld Express en de dvd ‘Spoor van 100.000 doden’. In de weken daarna volgden de verschillende herdenkingen op Bronbeek. Daar werden onder anderen de slachtoffers van de vrouwenkampen, de jongenskampen, de Birma-Siam spoorweg, de Pakan Baroe spoorweg, de scheepstransporten en strafkamp Dampit herdacht. De mensen komen uit het hele land naar Landgoed Bronbeek en de belangstelling is nog altijd overweldigend. We stevenen langzaam af op het nieuwe jaar. Wat gaat de tijd toch snel. In deze periode worden nog een paar Indische Salons georganiseerd, waarover meer in deze nieuwsbrief. Het nieuwe concept van deze salons nodigt uit tot mooie samenwerkingen, zoal met Nasi Idjo, het Joods Historisch Museum en Wouter Muller. De Wereld Express begint aan zijn tour door Nederland. Stichting Arjati plaatst de Express eind oktober bij Huize Raffy in Breda, waar hij naar verwachting tot eind november zal staan voor het publiek. Houd hun en onze agenda in de gaten voor de diverse activiteiten die daar plaats zullen vinden!

Yvonne van Genugten
directeur

Indisch Herinneringscentrum in het nieuws

Het Indisch Herinneringscentrum (IHC) is de afgelopen twee weken regelmatig in het nieuws geweest vanwege de berichten over het nieuw te vestigen Vrijheidsmuseum in Nijmegen. De besluitvorming over het Vrijheidsmuseum zal naar verwachting in november en december van dit jaar plaatsvinden.

Het Indisch Herinneringscentrum voert gesprekken met het Vrijheidsmuseum over het op termijn verplaatsen van het kantoor van het IHC naar het Vrijheidsmuseum in Nijmegen. Het IHC heeft een aanbod gekregen van het vfonds (Nationaal Fonds voor Vrede, Vrijheid en Veteranenzorg) voor de verder liggende toekomst, waarbij het IHC een echt herinneringscentrum kan inrichten met al zijn functies: een Indisch Paviljoen. Dit is een aanbod dat wij van harte hebben omarmd. Het Vrijheidsmuseum en het IHC gaan deze optie in de komende tijd verder uitwerken.

Het IHC blijft in de nabije toekomst kantoor houden op landgoed Bronbeek; de gesprekken met het Vrijheidsmuseum en het vfonds zijn voor de verder liggende toekomst. Het Vrijheidsmuseum zal het museale bestel in Nederland en in het bijzonder in het Gelderse zeker versterken. Hierbij speelt de door het Indisch Herinneringscentrum samen met het Museum Bronbeek opgezette tentoonstelling ‘Het Verhaal van Indië’ een bijzondere rol.

Geanimeerde Indische Salon in Arnhem

Op initiatief van Richard Artz vond er 24 september jl.. een Indische Salon in Arnhem plaats. Hij wilde laten zien wat voor rol een Indische achtergrond kan spelen in het leven van iemand. Artz nodigde zangeres Menura (Monica Schwab) en cateraar Thea Wolvekamp uit om hun verhaal te doen. Simone Berger sloot de avond af met tips om verhalen door te geven aan volgende generaties. Mooie verhalen met een Indische connectie vormden de rode draad van de avond.

De belangstelling voor de avond was groot. We hebben zelfs mensen moeten teleurstellen omdat het vol was. Ongeveer de helft van de aanwezigen kwam uit Arnhem. Ook waren er mensen die verbonden waren aan Indische organisaties: Rumah Kita, Pelita, Madjoe Asli, Rumah Senang, huiskamer Zevenaar/Schuitgraaf. Nancy Jouwe was de host van de avond en sprak met de deelnemers en het publiek.

De Salon startte met een smakelijke Indische maaltijd van de hand van Thea Wolvekamp. Ze is de op een na jongste van 11 kinderen en is van heel gemengde afkomst (o.a. Nederlandse, Duitse, Indische en Perzische roots). Eten heeft van huis uit altijd een belangrijke rol gespeeld in haar leven. Feestjes en verjaardagen zonder eten waren ondenkbaar. Eten is ook erfgoed, vindt Thea. Het heeft te maken met herinneren, verlangen en troost. Het schept een band met elkaar en geeft saamhorigheid. Ze vindt het belangrijk om dat erfgoed door te geven. Samen met haar dochter is ze het bedrijf Bord & meer gestart. De verkoop van unieke borden(hangers) combineert ze met cateringactiviteiten. Koken doet ze altijd op gevoel. Het grootste compliment wat ze ooit kreeg was: 'In de keuken ruikt het als bij oma!'.

Zangeres Menura, in het dagelijks leven Monica Schwab, luisterde de avond op met zang. William da Lima begeleidde haar op gitaar. Zij vertelde dat de Duitse Jozef Schwab met de VOC in Indië belandde waar hij trouwde met een Molukse vrouw. De vader van Monica is een achterkleinkind van deze Schwab. Haar vader heeft altijd gezwegen over de oorlogstijd, waarin zijn broer werd doodgeschoten door de Japanners. Zijn opvoeding (door katholieke broeders) en verdere levensgeschiedenis leidden ertoe dat Monica opgroeide met het idee dat Indisch-zijn minderwaardig was. Van haar passie, muziek, heeft zij door haar onzekerheid pas vijf jaar geleden haar werk durven maken. Daarin verwerkt ze veel van haar achtergrond, bijvoorbeeld Spaanse teksten (haar moeder is van Spaans-Duitse afkomst) maar ook schreef ze het nummer 'Luggage', geïnspireerd door haar eigen verleden. Saamhorigheid zit niet alleen in eten, maar ook in muziek maken, zegt Monica. Als ze samen met een mannelijke vrijwilliger (dhr. Hubner) uit de zaal 'Waarom huil je toch Nona Manis' inzet, zingt iedereen mee. Na afloop kan iedereen de cd van Monica tegen gereduceerde prijs aanschaffen.

De laatste spreekster, SImone Berger, is bezig met een boek over familiegeschiedenis. Haar vader is in Noord-Sumatra geboren maar vertelde weinig over vroeger. Dat ervaart Simone als een gemis. De eerste generatie ontvalt ons steeds meer terwijl ze een unieke jeugd hebben gehad. Hoe kun je ervoor zorgen dat deze verhalen gedeeld en doorgegeven worden? Ze besloot aan een boek te beginnen met prikkels om de geschiedenis op te wekken, toegespitst op Nederlands-Indië en mensen die kind waren in de periode 1940 - 1950. Denk bijvoorbeeld aan een lijst met spelletjes uit die tijd. Of maak een tijdbalk en vul in wat er toen allemaal is gebeurd en wanneer, deel recepten, ga samen naar een museum. Als ze foto's laat zien om haar verhaal te illustreren hoor je de gesprekken meteen op gang komen in de zaal.  Na afloop schieten veel mensen Simone aan om nog even verder te praten.

Thea deelt nog een rondje kue uit, Monica en William brengen nog een nummer ten gehore en dan sluit Nancy de avond af.  De geanimeerde sfeer en de vele positieve reacties van deelnemers en publiek zorgen ervoor dat we met recht kunnen spreken van een geslaagde Indische Salon.

Indische Salon 'Nasi-style' in Den Haag

In samenwerking met het Indisch Herinneringscentrum en Stichting Herdenking 15 Augustus 1945 houdt stichting Nasi Idjo op zondag 26 oktober aanstaande een Indische Salon 'Nasi-style' in Den Haag. Te gast zijn cultuurwetenschapper en schrijfster Pamela Pattynama, actrice en schrijfster Esther Scheldwacht, actrice, kunstenares en schrijfster Wieteke van Dort (als Wieteke van Dort!) en muzikante en filmmaker Amber Nefkens, alias Ambre Jane (met begeleiding). Meer informatie over programma, toegang en aanmelden is te vinden op de website van Nasi Idjo.

Een mooie aanleiding om de expositie Aanpassen! in het Museon te bezoeken (voor degenen die de expo nog niet hebben gezien)! De Indische Salon vindt die middag plaats van 13.00 tot 16.00 uur bij Brasserie Berlage op loopafstand van het Museon.

Opening ‘Met Stille Trom’

Op vrijdag 3 oktober werd onder grote belangstelling de tentoonstelling ‘Met Stille Trom. F. Springer en het einde Nieuw-Guinea’ geopend in Museum Bronbeek.  Na een korte introductie door directeur Yvonne van Genugten gaf Liesbeth Dolk (de biografe van Springer) een lezing over het dagelijkse leven van een Nederlands bestuursambtenaar in de laatste jaren van het Nederlands bestuur over het eiland. Die bestuursambtenaar was Carel Jan Schneider, beter bekend als de schrijver F. Springer. Daarna vertelde Jan Tom Schneider (de zoon van) over zijn geboorte en leven in Nieuw-Guinea en zijn latere terugkeer in de jaren negentig. Vervolgens is de tentoonstelling met luid tromgeroffel geopend. De tentoonstelling werd in 2012 op de Tong Tong Fair gepresenteerd. Nu is hij aangevuld met unieke artefacten uit de Baliem, afkomstig uit de eigen collectie van het museum en Springers privécollectie. Wilt u de tentoonstelling bezoeken? Dat kan tot en met 15 januari 2015 in Museum Bronbeek. De openingstijden zijn dezelfde als die van ’Het Verhaal van Indië’, zie de Bezoekersinformatie

De openingshandeling

 

Selamat Sjabbat: expo over joden in Nederlands-Indië

Het Joods Historisch Museum (JHM) presenteert van 13 oktober 2014 tot en met 8 maart 2015 de tentoonstelling 'Selamat Sjabbat. De onbekende geschiedenis van joden in Nederlands-Indië'. De expositie neemt de bezoeker mee naar het einde van de negentiende eeuw, de koloniale tijd, de oorlog in de Pacific en de naoorlogse situatie. Unieke historische objecten, foto’s en interviews onthullen ontroerende verhalen. Het hedendaagse joodse leven in Indonesië is begin 2014 gefotografeerd door Pauline Prior.

Het is voor het eerst dat er in een tentoonstelling aandacht wordt besteed aan het joodse leven in Nederlands-Indië en Indonesië, een relatief onbekend deel van de Nederlandse en joodse geschiedenis. Na de oorlog werden de Indische herinneringen overschaduwd door de Sjoa. De afgelopen decennia neemt de belangstelling voor de Tweede Wereldoorlog in de Pacific toe.

Samenwerking

De tentoonstelling zal online te zien zijn via www.jodeninnederlandsindie.nl. Het JHM wil onder andere met een online campagne hierop de aandacht vestigen en heeft het Indisch Herinneringscentrum benaderd voor een samenwerking op dit gebied.

Lees meer achtergrondinformatie>

Bezoekersinformatie

Vooraankondiging: Indische Salon met Wouter Muller

Noteer alvast in uw agenda: op vrijdagmiddag 28 november organiseert het Indisch Herinneringscentrum een Indische Salon op Bronbeek. We kunnen alvast verklappen dat Wouter Muller zijn medewerking heeft toegezegd. Zodra het programma rond is, hoort u meer over waar en hoe u zich kunt aanmelden.

'Spoor van 100.000 doden' bij SCENECS

De documentaire 'Spoor van 100.000 doden' is geselecteerd voor het filmfestival SCENECS. Het is de eerste Nederlandse documentaire over Nederlandse krijgsgevangenen die tijdens de Tweede Wereldoorlog aan de Birma-Siamspoorweg werkten.  Journalist en documentairemaker Twan Spierts maakte 'Spoor van 100.000 doden' in opdracht van het Indisch Herinneringscentrum en met medewerking van de Stichting Herdenking Birma-Siam Spoorweg en Pakan Baroe Spoorweg. De docu kreeg veel aandacht tijdens de uitzending van de Indiëherdenking door de NOS op 15 augustus jl. en is op dvd verkrijgbaar bij het Indisch Herinneringscentrum.

SCENECS International Debut Film Festival biedt internationale startende filmmakers een platform om hun films te laten zien. Het vindt plaats van 4 t/m 9 november 2014 in Amersfoort en Hilversum. Kijk voor meer informatie op http://scenecs.com/.

Nog geen Vriend?

Word nu Vriend van het Indisch Herinneringscentrum en ontvang als welkomstgeschenk de dubbel-dvd ‘Dodelijk Spoor’. Met de dvd ‘Op dood spoor’ (Henk Hovinga) over de Pakan Baroe spoorweg en de dvd  ‘Spoor van 100.000 doden’ (Twan Spierts) over de Birma-Siam spoorweg. Plus een voucher voor gratis toegang (voor 2 pers., t/m 31/12/2014) tot 'Het Verhaal van Indië'. Kijk voor meer informatie op de website van het Indisch Herinneringscentrum.

Nieuw bij het Indisch Herinneringscentrum: dvd Wouter Muller

'De reis van mijn leven' is een documentaire over de muziek en teksten van de Indische singer-songwriter uit Enschede. Filmopnames van live optredens van Wouter Muller en zijn band worden afgewisseld met interviews van zijn bandleden, concertbezoekers en prominenten uit de Indisch Nederlandse gemeenschap. De dvd vertelt het verhaal van veel Indische Nederlanders: het geeft een gezicht aan hun verleden, hun gevoelens en de toekomst. In het dvddoosje zit een boekje met de teksten van de liedjes. Een persoonlijk door Wouter Muller gesigneerd exemplaar van 'De reis van mijn leven' kunt u, zo lang de voorraad strekt, online bestellen bij het Indisch Herinneringscentrum à € 20,00 (excl. € 3,00 administratie- en verzendkosten). Kijk meteen welke andere producten bij ons verkrijgbaar zijn.

'Troostmeisjes' in Japans blad

Het oktobernummer van Japans bekendste Japanse fototijdschrift DAYS JAPAN bevat op de omslag een portret van het Indonesische ‘troostmeisje’ Wainem en in het binnenwerk 6 pagina’s met
meer troostmeisjesportretten, interviewfragmenten en een inleidende tekst. De portretten zijn gemaakt door de Nederlandse fotograaf/kunstenaar Jan Banning en de teksten zijn van journaliste Hilde Janssen. Zij publiceerden eerder het fotoboek Troostmeisjes/Comfort Women en het verhalenboek Schaamte en onschuld en werkten mee aan de documentaire Omdat wij mooi waren. Hun fototentoonstelling was al te zien in diverse landen en gaat waarschijnlijk in 2015 naar Japan. In de zomer van 2011 stond de expo tijdelijk op Landgoed Bronbeek (een samenwerking van het Indisch Herinneringscentrum en Museum Bronbeek).

Het valt te verwachten dat de publicatie in Japan tot ophef zal leiden. De Japanse authoriteiten ontkennen dat tijdens de Tweede Wereldoorlog in de door Japan bezette gebieden zo’n 200.000 vrouwen en meisjes zijn gedwongen tot seksuele slavernij ten dienst van het Japanse leger. Daardoor vormt het thema Troostmeisjes een regelmatig opborrelende bron van spanning tussen Japan en zijn buren, met name Zuid-Korea en China.

Gezocht: materiaal over gouv-gen. A.W.F. Idenburg (1861-1935)

Aan de Vrije Universiteit is promovendus en biograaf Hans van der Jagt bezig met een onderzoek naar het leven en werk van A.W.F. Idenburg (1861-1935). Na een uitvoerige carrière als KNIL-officier (1882-1901) maakte Idenburg in 1901 de overstap naar de Nederlandse politiek. Hij was Tweede – en Eerste Kamerlid voor de ARP, 3 maal minister van koloniën, gouverneur van Suriname, gouverneur-generaal van Nederlands-Indië, lid Raad van State, minister van Staat etc.etc.

Voor dit onderzoek is de biograaf op zoek naar  personen die (via voorouders) bekend zijn met de geschiedenis van Idenburg. Hoe wordt er in dagboeken over Idenburg en zijn ethische politiek geschreven? Wat is de beeldvorming over Idenburg door tijdgenoten? Misschien is er iemand die ander relevant materiaal in huis heeft dat verband houdt met Idenburg en dat de biograaf zou mogen inzien? Het gaat daarbij niet om de bekende literatuur, maar echt om primair bronnenmateriaal (dagboeken, brieven, voorwerpen). Mocht u zich aangesproken voelen en wellicht iets weten, dan kunt u contact opnemen met: J.W. (Hans) van der Jagt, MA, e-mail: jw.vander.jagt@vu.nl, telefoon: 0031 – (0) 6 42574364.

Signaleringen

Flat Earth

FLAT EARTH,  de eerste lange speelfilm van filmmaker en beeldend kunstenaar Monique Verhoeckx, ging op 28 september jl. in première tijdens het Nederlands Film Festival. Met in de hoofdrol talentvol acteur Joris Smit. FLAT EARTH is een experimenteel filmdrama over de jonge veteraan Senior die krijgsgevangene was aan de Thailand-Birma Spoorlijn en zijn inmiddels bejaarde zoon Junior, een kampkind tijdens de Japanse Bezetting. Verhoeckx  onderzocht de complexe relatie tussen vader en zoon, door zich als derde generatie uit te spreken met deze film. Bekijk hier de trailer. Meer informatie>

Week van de koloniale geschiedenis

Bezoek Museum Bronbeek tijdens de 'Week van de koloniale geschiedenis' van 18 - 25 oktober 2014, met voorstellingen, lezingen, film, kinderactiviteiten, rondleidingen. Meer informatie>

Theaterstuk over Indisch verleden

Het theaterstuk ‘Moesson’ met Bram van der Vlugt, Kitty Courbois en Thom Hoffman is donderdag 23 oktober te zien in Theater De Muzeval in Emmen. Meer informatie>
 

Themamiddag Mariniersmuseum

In het kader van de maand van de geschiedenis organiseert het Mariniersmuseum in Rotterdam op 25 oktober 2014 een themamiddag over de militaire luchtvaart in voormalig Nederlands-Indië. M.m.v. onder anderen Henk Harcksen (auteur Liefde als ruwe diamant). Meer informatie>

Praat mee over toekomst 4/5 mei

Wat herdenken we in Nederland op 4 mei precies? En wat vieren we op 5 mei? Het Nationaal Comité 4 en 5 mei organiseert debatten om uw mening te horen. Praat mee en meld u aan voor een debat in Roermond, Wageningen, Rotterdam, A,sterdam of Groningen. Meer informatie>

De Indische Salons worden mede mogelijk gemaakt door