NIEUWSBRIEF, 15 SEPTEMBER 2012

NIEUWSBRIEF, 15 SEPTEMBER 2012

Welkomstwoord

 

Iets later dan u van ons gewend bent, ontvangt u deze nieuwsbrief. De reden is dat wij u graag nog deelgenoot wilden maken van een bijzondere bijeenkomst afgelopen zaterdag waarop het verzet in Indië centraal stond. Verderop leest u er meer over.

Nog niet bekomen van de ene activiteit of de volgende staat alweer voor de deur. Zo zijn de voorbereidingen voor een culturele middag (in samenwerking met Moesson en Kosmopolis Utrecht) rondom voormalig Nederlands Nieuw Guinea in volle gang. En ook het vijfjarig bestaan van onze organisatie willen we niet ongemerkt voorbij laten gaan. Verder zijn er verschillende projectvoorstellen en subsidieaanvragen in de maak. Bijvoorbeeld voor de ontwikkeling van een reizende tentoonstelling gebaseerd op onze educatieve strip 'De Terugkeer'. Of voor de realisatie van een app, website en boek die informatie verschaffen over de achtergrond van verschillende verzamelgraven op de erevelden in Indonesië waarover weinig tot niets bekend is. Of een projectplan voor de activiteiten die we samen met de Stichting Herdenking Birma Siam Spoorweg en Pakan Baroe Spoorweg willen uitvoeren in 2013, 70 jaar nadat de aanleg van de Birma Siam spoorweg werd voltooid. Zodra deze projectvoorstellen en subsidieaanvragen tot concrete activiteiten of producten leiden, bent u uiteraard de eerste die het hoort.

Het is maar een greep uit de vele werkzaamheden die we dag in dag uit met veel enthousiasme uitvoeren om de geschiedenis van de Indische Nederlanders de aandacht te geven die ze verdient. We fungeren als het ware als het Indische geheugen voor de toekomst. Net als al degenen onder u die hun verhaal weer doorgeven aan kinderen, kleinkinderen, familie, vrienden en andere belangstellenden. Opdat we niet vergeten.

Yvonne van Genugten
Directeur

Persoonlijke herinneringen aan verzet in Indië

 

Zaterdag 29 september jl. stond alles bij het Indisch Herinneringscentrum in het teken van verzet in Indië. Mw. Rie Holtkamp, weduwe van oud-verzetsman Ferry Holtkamp, bracht met haar zoon Roy en dochter Gitta en bezoek aan het Indisch Herinneringscentrum. In gezelschap van Yvonne van Genugten, enkele bestuursleden en Elise Lengkeek (die het verhaal van Ferry Holtkamp optekende in het boek 'Ik beken') onthulde zij in de laatste zaal van de publiekspresentatie 'Het Verhaal van Indië' een vitrine met persoonlijke spullen van Ferry Holtkamp.

Ferry Holtkamp raakte als 14-jarige betrokken bij het verzet in Soerabaja, Nederlands-Indië vanuit zijn ouderlijk huis. Zijn middelste broer Boelo was ook betrokken; hij overleefde na het verraad de gevangenschap niet. Ferry zat tijdens de oorlog in zes verschillende gevangenissen. Hij overleefde als enige van zijn maten de oorlog en de Bersiap.

In de vitrine zijn naast foto's en oorkondes ook briefkaarten te zien die hij schreef vanuit de gevangenis. Zijn moeder bewaarde deze. Ze vormden later het bewijs op grond waarvan Ferry Holtkamp een verzetspensioen kreeg. Hij overleed 12 november 2008, 81 jaar oud.

Saja mengakoe / Ik beken

De familie Holtkamp woonde 's middags ook de publieksactiviteit 'Saja mengakoe / Ik beken' rondom verzet in Indië bij. Na een boeiende inleiding over het verzet door Joost van Bodegom, ex-voorzitter van de Raadskamer wetten buitengewoon pensioen Indisch verzet en een kort gesprek dat de host van de middag, Wim Manuhutu, voerde met Elise Lengkeek was het de beurt aan Inge Dümpel. Haar indringende monoloog (een toneelbewerking van het boek 'Ik beken' dat Ferry Holtkamps verhaal vertelt) miste zijn effect op het publiek niet. Je kon een speld horen vallen, zo stil was het. Iedereen was onder de indruk van het verhaal van Ferry Holtkamp en de wijze waarop dat werd overgebracht. De muzikale bijdrage van het KION Koor o.l.v. Johnny Rahaket met begeleiding op gitaar door Wouter Muller raakten eveneens een gevoelige snaar bij de aanwezigen. 

Cultureel programma Paradijsvogels in de polder

 

50 jaar geleden kwam er een eind aan het laatste restje Indië. Nederland moest Nederlands Nieuw-Guinea opgeven vanwege een succesvolle claim van Indonesië op het gebied. Indo's en Molukkers die hadden gehoopt om als militair, ambtenaar, leraar, ondernemer of zelfstandige in hun geboorteland te kunnen blijven, vertrokken alsnog naar Nederland. En met hen ook de Papoea's die hadden meegedraaid in de koloniale infrastructuur en een actieve rol hadden gespeeld in de opbouw van een natie in wording.

De hedendaagse en historische link die Papoea’s, Indo’s, Molukkers en Nederlanders met dit gebied en deze geschiedenis hebben, staat centraal op zondag 28 oktober 2012 in een gevarieerd cultureel programma in RASA Utrecht. Met documentaires, talkshows, literatuur, muziek, Papoeafood en nog veel meer bieden voor ieder wat wils. M.m.v. o.a. Griselda Molemans,  Frank Irving, Casper van bruggen, Peter Klencke, Eef Mamoribo, Decky Rumajauw, DJ Teddy. Host is Wim Manuhutu. Toegang: € 10,00. Inloop: 13.00 uur, zaalprogramma 14.00 - 17.30 uur. Reserveren: info@kosmopolisutrechtnl. Programmaflyer.

De middag is een samenwerking van het Indisch Herinneringscentrum, Kosmopolis Utrecht en Moesson - Het Indisch Maandblad.

Hallo Indië!

Kinderboekenweek 2012

 

Voor de Kinderboekenweek 2012 heeft het Indisch Herinneringscentrum samen met schrijfster Joke de Jonge een lesproject ontwikkeld. Het thema van de Kinderboekenweek is: “Hallo wereld!”. Joke de Jonge geeft in deze week gastlessen met als thema “Hallo Indië!”. Voor de gastles gebruikt zij een schatkist vol geheimen, die de leerlingen een kijkje biedt in de ‘wereld’ van Nederlands-Indië van de jaren ‘40/‘50. Hoe rook, voelde en smaakte die wereld? Welke producten gebruiken we nu nog, die oorspronkelijk uit Nederlands-Indië komen? Maar ook: hoe is het om als buitenstaander in een hele andere wereld terecht te komen? De leerlingen gaan op speelse wijze aan de slag met het thema en leren op die manier veel over de geschiedenis van Nederlands-Indië.

Bent u geïnteresseerd in dit project voor uw eigen school of een school in uw omgeving? Kijk dan op de website van de Stichting Schrijvers School Samenleving (www.sss.nl).

Herinneringen aan...Een meisje van twaalf

 

Door: Paul Baro (1941)

De ochtend van 19 september 1953
Het is zes uur in de ochtend en de stad Bandoeng komt langzaam tot leven in het heldere ochtendgloren. Straatgeluiden vermengd met het fluiten van de vogels dringen ietwat gedempt door in de slaapkamer waar een grootmoeder met haar kleindochter slapen. 
Cisca opent ietwat slaperig de ogen. Ineens schiet haar te binnen dat ze vandaag jarig is. Vandaag is ze twaalf jaar geworden. Bijna automatich dwalen haar ogen in de richting van de enige kast in de kamer. Ja hoor, er hangt zoals elk jaar op haar verjaardag een nieuwe jurk aan de kast. Blij en dankbaar kijkt ze in de richting van haar oma. Oma ligt nog in diepe rust op haar matras. Soms als oma heel stil ligt, voelt Cisca of ze nog wel ademt. Haar kleine hand houdt ze dan dicht tegen oma’s neus om het ademen te voelen. Telkens weer blij en gerustgesteld wanneer blijkt dat oma ademt. Dan probeert ze zich voor te stellen hoe het zou zijn wanner oma er niet meer is. Ze huivert bij de gedachte en keert snel weer terug naar de vrolijke gedachte van de verjaardag vandaag.
Straks gaat ze naar school gekleed in de nieuwe jurk en mag ze snoepjes uitdelen, wat een feest! En ze verheugt zich op het speelkwartier. Dan gaat ze van het beetje geld dat oma haar elke dag meegeeft lekkere pisang goreng (gebakken banaan) kopen bij de verkoopster op straat.

Zorgen
Wat Cisca niet weet is dat oma in de afgelopen week nog naar het pandjeshuis (lommerd) is gegaan om geld te lenen. Ze had namelijk geen geld meer om stof te kopen en maakloon te betalen voor een nieuwe jurk voor haar kleindochter. Haar pensioenbrief heeft ze als onderpand moeten achterlaten. Eind van de maand moet ze alles met 5% rente terugbetalen, maar dat deert haar niet. 
Oma is weduwe die twee echtgenoten heeft overleefd. Zij heeft een uitgesproken sterk karakter en een zwak voor jonge, kwetsbare kinderen. Zelf al gezegend met twee dochters en één zoon (Njo), adopteerde nog twee kinderen: Annie en Jan. Njo, oma’s oogappel, is een aimabele, opgewekte man vol humor met een bescheiden inkomen. Toen Cisca als derde kind in Njo’s gezin ter wereld kwam, voelde oma al aan dat het gezin het financieel niet zou redden. Cisca was drie maanden oud toen ze naar oma ging. Sindsdien nam oma de hele verzorging en opvoeding van haar kleindochter op zich. 

Inwonen
Oma en Cisca wonen in bij oma’s (geadopteerde) dochter Annie, haar man Theo en hun dochtertje Eli. Het huis waar ze wonen is groot maar moet gedeeld worden met anderen. Met zijn vijven bewonen ze de twee kamers aan de achterzijde. De grote kamer aan de voorzijde huisvest een kantoor. 
Dan is er een Chinese familie die in de garage woont. 
De voorgalerij van het huis kijkt uit op een riante tuin. Er staan verscheidene grote bomen in zoals een sawoboom (sapodilla), een djamboe air (waterappel) en een klapperboom (kokospalm). Cisca speelt vaak in de tuin en klimt ook wel eens in de sawoboom om de rijpe vruchten (sawo) te plukken, die zoet en sappig zijn. 

59 jaar later
“Ach kijk nou toch eens roept”, roept Cisca uit en loopt naar het hek van een bungalow naast de strandboulevard van Playa del Ingles op Gran Canaria. De bungalow is wit gepleisterd en heeft een open voorgalerij. Langs de muur groeit een prachtige paarse Bougainville. Er staat zelfs een bloeiende tjempaka (frangi pangi) in de tuin. 
Ik loop eveneens naar het hek en werp een blik in de tuin en de voorgalerij waar alles in diepe rust lijkt, en begrijp de reactie van mijn vrouw. Het geheel doet namelijk sterk denken aan de huizen in voormalig Nederlands-Indië. Zelf geboren op Java kan ik mij voorstellen dat het jeugdherinneringen oproept.    
We kijken nog even naar de witte bungalow en de tuin met de herkenbare vegetatie. Dan neem ik de hand van mijn vrouw in de mijne en samen lopen we naar een bankje. Daar zitten we onder de schaduw van een gigantische yucca. Samen kijken we, bezig met onze eigen herinneringen aan lang vervlogen tijden, over de zee met het eindeloos golvende water. 
We zwijgen, elkaar begrijpend, aanvoelend dat een enkel woord de betovering van het moment kan verbreken.

Documentaire 'Terug naar Linggajati'

 

De 85-jarige Joty ter Kulve groeide op in Linggajati, in het huis waar in 1946 het akkoord van Linggajati gesloten werd. Documentairemaker Twan Spierts ging samen met haar terug naar die historische plek, waar Nederlanders en Indonesiërs voor het eerst praatten over vrede en onafhankelijkheid. Joty’s indrukwekkende levensverhaal geeft een goed beeld van Indonesië rond de Tweede Wereldoorlog.

'Terug naar Linggajati' is te zien op zondag 14 oktober vanaf 17:00 bij Omroep West (regionale omroep voor Zuid-Holland noord). De uitzending wordt ieder uur herhaald tot maandagmiddag. De documentaire verschijnt ook op DVD.

De documentaire 'Terug naar Linggajati' is mede mogelijk gemaakt door een subsidie die het Indisch Herinneringscentrum hiervoor heeft ontvangen van het Vfonds.

Lustrum

 

Het Indisch Herinneringscentrum bestaat dit jaar vijf jaar. Op 8 november 2007 werd de stichting opgericht. Sindsdien is er heel wat werk verzet. Eerst door het bestuur en een kwartiermaakster. Sinds de tweede helft van 2009 heeft het herinneringscentrum een directeur. Vlak voor de zomer van 2010 kwamen een officemanager en een (web-) redacteur in dienst. Halverwege 2012 is daar nog een medewerker educatie en voorlichting aan toegevoegd. Het Indisch Herinneringscentrum wil op zondag 16 december 2012 graag even stilstaan bij dit lustrum. Noteer deze datum alvast in uw agenda en hou de berichtgeving hierover in de gaten.

Met de elektrische auto naar Lapland voor het Indisch Herinneringscentrum

 

Met twee elektrisch aangedreven auto's ruim 7.000 km afleggen in acht dagen dwars door Scandinavië met als verste punt Lapland. De temperatuur kan dalen tot -40 graden Celsius. Access4it, het bedrijf dat de kantoorautomatisering van het Indisch Herinneringscentrum doet, gaat de uitdaging aan. Met twee teams doet het bedrijf mee aan de ScanCoveryTrial. Voor het eerst in de geschiedenis van deze autotoer verschijnt een team met een elektrische auto aan de start. Access4it heeft aan deze actie een goed doel verbonden: het Indisch Herinneringscentrum. Particulieren en bedrijven kunnen het goede doel ondersteunen. In ruil daarvoor zullen hun logo's op de auto's worden geplakt (reclame), wat natuurlijk de nodige zichtbaarheid kan opleveren in de media. Acces4it én het Indisch Herinneringscentrum hopen natuurlijk op veel support!

Eindelijk... The Return is er!

 

Velen wachtten er al langer op: The Return. Deze Engelse vertaling van de educatieve strip 'De Terugkeer' is vanaf heden verkrijgbaar bij het Indisch Herinneringscentrum (€ 17,95, hard cover). Bestellingen worden alleen in Nederland geleverd. Het Indisch Herinneringscentrum zoekt nog naar mogelijkheden om het Engelse stripboek in het buitenland beschikbaar te maken. Tot het zo ver is, kunnen overzeese Indische Nederlanders via vrienden en familie in Nederland 'The Return' bestellen en hun verhaal aan hun  Engelstalige (klein)kinderen doorgeven.

In prijs verlaagd

 

Terwijl de btw net omhoog is gegaan en alles duurder wordt, heeft het Indisch Herinneringscentrum van twee publicaties de prijzen verlaagd . Voor het fotoboek van 'Het Verhaal van Indië' betaalt u vanaf nu € 14,95 in plaats van € 19,95. De uitgave ‘Plantages in Nederlands-Indië, de lange negentiende eeuw’ is nu verkrijgbaar voor € 9,95 (was € 12,95). Genoemde prijzen zijn exclusief verzend- en administratiekosten. Bestellen kan via de website van het Indisch Herinneringscentrum.

Verkrijgbaar bij het Indisch Herinneringscentrum

 

Het Indisch Herinneringscentrum heeft een aantal publicaties en een dvd uitgebracht:

Stripboek 'De Terugkeer' (€ 10,-)
Stripboek 'The Return' (€ 17,95)
Fotoboek 'Het Verhaal van Indië' (nu van € 19,95 voor € 14,95)
Plantages in Nederlands-Indië (nu van € 12,95 voor € 9,95)
Dvd 'Oorlog in het paradijs' ( € 10,-)

Eveneens verkijgbaar bij het Indisch Herinneringscentrum:

Boek 'Terra Incognita' van Ruud Lapré (€ 15,-)
Boek 'Dochter van een kampkind' van Jet Bussemaker (€ 14,95)
Boek 'Postkoloniale monumenten in Nederland' van Gert Oostindie/Henk Schulte Nordholt/Fridus Steijlen (€ 19,95)

Dvd 'Het jaar 2602, kinderverhalen uit het jappenkamp' van André van der Hout en Linda Lyklema ( € 15,-)
Dvd 'Contractpensions. Djangan loepah!' ( € 15,-)

Meer informatie hierover en over de bestelwijze vindt u op de website van het Indisch Herinneringscentrum.

 

Herhaalde oproep: Foto zoekt familie!

 

Help mee om 80.000 foto's bij de rechtmatige eigenaar terug te brengen.

Het Tropenmuseum en KIT Information and Library Services zoeken met de digitale actie ´Foto zoekt familie´ de rechtmatige eigenaren van 335 fotoalbums uit voormalig Nederlands-Indië.

De 80.000  foto's in de fotoalbums tonen vaak intieme taferelen. Jongeren lezen samen een boek, mensen in badpak staan klaar om een duik te nemen, kinderen spelen in de tuin. Wie zijn deze mensen? Van wie zijn deze foto’s? Wie herkent ze nog? Het museum heeft ze nog steeds in bewaring en wil ze teruggeven aan de eigenaren of hun nazaten. Het is nu of nooit: veel geportretteerden of direct betrokkenen hebben inmiddels een hoge leeftijd bereikt.

Om de albums te digitaliseren en beschikbaar te stellen en om de oudste generaties Indische Nederladers te bereiken, is een App nodig. Hiermee worden gesprekken over foto's op elke plek mogelijk. Een (klein)kind laat de foto's op zijn smartphone of tablet aan zijn (groot)ouders zien. Staan ze er zelf op? Herkennen ze mensen? Verschillende generaties raken zo in gesprek over het Indische verleden.

Om de albums te digitaliseren, de website en App te kunnen maken, is geld nodig. Help 'Foto zoekt familie' mogelijk te maken. Tussen 15 augustus en 15 november 2012 kan iedereen via www.voordekunst.nl geld doneren om de benodigde website en App te kunnen maken. Donateurs ontvangen een passende tegenprestatie. Op dit moment is bijna driekwart van de benodigde 10.500 euro gedoneerd.

Ga voor meer informatie en voorbeeldalbums naar www.fotozoektfamilie.nl

Colofon

 

U kunt deze nieuwsbrief natuurlijk altijd doorsturen naar familie, vrienden of kennissen die belangstelling hebben voor de activiteiten van het Indisch Herinneringscentrum.

Mocht u de nieuwsbrief niet in goede orde ontvangen, laat het ons dan a.u.b. weten via info@indischherinneringscentrum.nl.

Het volgende nummer verschijnt eind december 2012. In de tussenliggende maanden verschijnt de Nieuwsflits met korte berichten.

Bestuur Stichting Indisch Herinneringscentrum Bronbeek: Erry Stoové - Jet Bussemaker - Bing Go - Jan Willem Kelder - Kees Neisingh - Vaya Nijhof-Schippers - Winnie Sorgdrager