NIEUWSBRIEF, 19 SEPTEMBER 2013

NIEUWSBRIEF, 19 SEPTEMBER 2013

Welkomstwoord

 

De geschiedenis van Nederlands-Indië staat meer dan ooit in de spotlights. Op 15 augustus zijn er, naast de Indiëherdenking in Den Haag, meerdere lokale herdenkingen in ons land. En vervolgens zijn er op landgoed Bronbeek nog de herdenkingen van de Birma-Siam en Pakan Baroe Spoorwegen, de Japanse Vrouwen- en Jongenskampen en tot slot de herdenking van de Japanse Zeetransporten. We herinneren en gedenken het hele jaar door met allerlei activiteiten in zoveel verschillende vormen. Het is mijn familiegeschiedenis en mijn dagelijks werk en tóch ben ik er af en toe verbaasd over, dat we na zoveel jaren de geschiedenis met elkaar levend houden. Binnen de gemeenschap van Indische Nederlanders is dat gemeengoed. Wat echter minder goed lukt is het bereiken van het ‘brede’ Nederlandse publiek. Daarmee bedoel ik de groep mensen die geen directe verbondenheid heeft met deze geschiedenis. Hans Goedkoop, schrijver en presentator van het programma ’Andere Tijden’, deed onlangs de uitspraak dat het tijd wordt dat het schot tussen deze twee groepen verwijderd wordt. Dat was een rake uitspraak. Het Indisch Herinneringscentrum heeft hierin een belangrijke taak. Hoe wij dat doen? Door de geschiedenis dicht bij het publiek te brengen: met ‘Het Verhaal van Indië’, met een Tijdmachine, met exposities en educatieve activiteiten. In augustus 2014 wordt het Nederlandse publiek verrast met de reizende mobiele tentoonstelling op basis van het stripboek ‘De Terugkeer’. Wij zijn er al aan begonnen en voor u zal de sluier steeds een stukje opgelicht worden.

Yvonne van Genugten

Directeur

Geslaagde docentenbijeenkomst over Code-R

 

Samen met de Anne Frank Stichting organiseerde het Indisch Herinneringscentrum op vrijdag 27 september een workshop voor docenten over Code-R. Tijdens de workshop leerden docenten om keuzes en dilemma’s in persoonlijke oorlogsverhalen toe te passen in de les. Daarbij stonden het iPad-magazine Code-R en het online platform www.code-r.org centraal. Tijdens de workshop konden de docenten ook feedback geven op Code-R. Aan de hand van hun nuttige en constructieve commentaar, worden Code-R en de bijbehorende lesbrieven aangescherpt en verbeterd. De docenten hebben tijdens de workshop veel inspiratie gekregen om in het najaar met Code-R aan de slag te gaan op hun eigen school.
Wilt u meer weten over Code-R of bent u van plan om er zelf mee te gaan werken? Kijk dan op www.code-r.org of neem contact op met Marlien de Kruijf, medewerker educatie en voorlichting, m.dekruijf@indischherinneringscentrum.nl of 026-3639103.

Voorbereidingen reizende mobiele tentoonstelling gestart

 

Het Indisch Herinneringscentrum is op 1 september van start gegaan met de voorbereidingen voor de nieuwe reizende, interactieve tentoonstelling die op 15 augustus 2014 gelanceerd wordt. Het Indisch Herinneringscentrum werkt voor dit project samen met de Stichting Vredeseducatie.

De tentoonstelling laat de geschiedenis van Nederlands-Indië op een vernieuwende en toegankelijke manier zien. Niet alleen de geschiedenis, maar ook actuele thema’s (zoals vooroordelen, conflicten, oorlog en herdenken) komen aan bod. De tentoonstelling is met name bedoeld voor jongeren, maar is ook voor volwassenen zeer interessant. Het Indisch Herinneringscentrum gaat er mee door het land reizen, om op scholen, in wijken, in winkelcentra en bij musea de geschiedenis van Nederlands-Indië te vertellen.

Vooraankondiging conferentie

 

Donderdag 12 december 2013 vindt de conferentie 'Lessen voor de Toekomst - n.a.v. 70 jaar Birma-Siam Spoorweg' plaats op landgoed Bronbeek. Sprekers zijn o.a.  Rod Beattie (Thailand Burma Railway Centre), Bruni Adler (schrijfster/journaliste), Aiko Utsumi (Universiteit Tokio), Kaori Maekawa (Stichting Oorlogsgetroffenen in de Oost), Joke van Grootheest (Museon). Ook gaat de eerste Nederlandse documentaire over de Birma-Siam Spoorweg dan in première. Kijk voor meer informatie op de website van het Indisch Herinneringscentrum.

Tijdmachine langer op Bronbeek

 

De Tijdmachine (een interactieve photobooth) die Upact, Rhinofly en het Indisch Herinneringscentrum deze zomer lanceerden zal tot eind 2013 te zien zijn in 'Het Verhaal van Indië', de vaste tentoonstelling van Museum Bronbeek en het Indisch Herinneringscentrum. Bekijk de korte video en krijg een idee van wat ermee beoogd wordt. 

Gedeeld verleden, gedeelde toekomst

 

Wat weet je van de oorlog als je die niet hebt meegemaakt?

De generatie die de oorlog bewust heeft meegemaakt wordt kleiner. Steeds vaker wordt er afscheid genomen van leden van deze generatie die in Indië heeft gewoond, de oorlog heeft meegemaakt en Indië veelal noodgedwongen heeft moeten verlaten: de generatie van het bekende Indisch zwijgen. Allerlei familiegeschiedenissen zijn nog niet verteld. Families die nare dingen hebben meegemaakt, hebben de neiging om de verhalen weg te stoppen. Op afscheidsdiensten kom je er pas achter wat ze hebben meegemaakt. 
Onlangs was ik bij een afscheidsdienst van de moeder van een Indisch-Molukse schoolvriendin. Mevrouw heeft drie oorlogen meegemaakt, sprak de voorganger: de Japanse bezetting van Indië, de politionele acties en ook nog de slag om Ambon, maar de grootste strijd die zij gestreden heeft was hier in Nederland. Na afloop van de dienst vertelde een vroegere Indische buurjongen mij dat hij eigenlijk niets wist van zijn eigen geschiedenis. 

Hij staat hier niet alleen in. Veelal weten (klein)kinderen van Indische families niet wat hun (groot)ouders hebben meegemaakt. Kenmerkend voor de jongere generaties, al dan niet met een Indische achtergrond, is hun onwetendheid over de gebeurtenissen in Nederlands-Indië.

Het motto van het Indisch Herinneringscentrum is ‘Indisch geheugen voor de toekomst’.
Wij als bestuur hebben met de staf van het IHC in een brainstormsessie gesproken over hoe we dit streven kunnen vormgeven. Sociologen hebben namen voor de verschillende generaties: Babyboomers, de Grenzelozen, de Millennium Generatie, generatie X, generatie Y, generatie Z. Volgens mij kan er nog een groep aan de lijst toegevoegd worden, namelijk de generatie O, de Onwetenden. Er is nog veel werk te verzetten voor het Indisch Herinneringscentrum.

Vaya Nijhof
Bestuurslid

Indrukwekkende lezing over Birma-Siam Spoorweg

 

Op dinsdag 20 augustus vond er een indrukwekkende lezing over Birma-Siam Spoorweg plaats in Cultuurhuis Pléiade in Doorn. Het Indisch Herinneringscentrum organiseerde deze i.s.m. Stichting Herdenking Birma-Siam Spoorweg en Pakan Baroe Spoorweg, het Landelijk Steunpunt Gastsprekers WO II-Heden en Regiobibliotheek Zuid Oost Utrecht (Z-O-U-T).

Gastspreker Edo van Slooten vertelde het verhaal van zijn vader, die aan de Spoorweg moest werken tijdens de Tweede Wereldoorlog. Aan de hand van uniek beeldmateriaal blikte hij terug op deze periode uit zijn vaders leven. Het was de eerste keer dat dhr. Van Slooten dit verhaal vertelde voor een breed publiek. Dat maakte de lezing voor de ruim 80 toehoorders tot een bijzonder indrukwekkende ervaring. 

De lezing maakte onderdeel uit van het project ’70 jaar Birma-Siam Spoorweg’. Dit is een reeks activiteiten waarmee IHC en SHBSS stilstaan bij het feit dat het 70 jaar geleden was dat de Birma-Siam Spoorweg werd voltooid.

 

Bram Versluis in 'Het Verhaal van Indië'

 

Eind juni bracht de heer Bram Versluis samen met zijn familie een bezoek aan het Indisch Herinneringscentrum om een aantal persoonlijke spullen te plaatsen in een vitrine in zaal 6 van de vaste publiekspresentatie 'Het Verhaal van Indië'. Bram Versluis was cavalerist bij het KNIL. In 1934 vertrok hij naar Indië, waar hij in 1942 door de Japanners krijgsgevangen werd genomen. Over de erbarmelijke omstandigheden waarin Bram heeft verkeerd, kunt u lezen in zijn biografie. Deze ligt ter inzage in een van de open vitrines in zaal 6 (Nieuwe grond). Hij beschrijft daarin zijn leven vanaf 1912.

Een Indische schatkist in de klas

 

Wat betekent het om ‘Indisch’ te zijn? Hoe rook, voelde of proefde Nederlands-Indië? Schrijfster Joke de Jonge beantwoordt deze vragen en meer, tijdens haar gastles ‘Een Indische schatkist in de klas’. Joke maakte de gastles samen met het Indisch Herinneringscentrum. De interactieve gastles is bedoeld voor groep 6 en 7 van de basisschool en duurt maximaal een uur.

Joke de Jonge vertelt tijdens de gastles over haar nieuwste boek 'Een schatkist vol geheimen'. Ze laat de leerlingen ontdekken welke smaken, geuren en voorwerpen in het boek voorkomen. De schatkist waar de gastles om draait, geeft de leerlingen bovendien een prachtig beeld van Nederlands-Indië voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hoe je met blond haar en blauwe ogen zo verbonden bent met die wereld, maakt Joke met authentieke documenten uit 1949 van haar eigen familie duidelijk. De gastles past binnen de lessen Nederlands en Oriëntatie op jezelf en de wereld.

Bent u geïnteresseerd in deze gastles? Neem dan contact op met de Stichting Schrijvers School Samenleving via www.sss.nl. Hier kunt u terecht voor informatie over kosten en boekingen. Voor alle overige vragen kunt u contact opnemen met Marlien de Kruijf (medewerker educatie en voorlichting bij het Indisch Herinneringscentrum), m.dekruijf@indischherinneringscentrum.nl of 026-3639103.

Herinneringen aan... John Janssen van Galen over oorlog, bevrijding en Indië

 

Op zaterdag 23 augustus 2013 vond de herdenking van de jongenskampen tijdens de Japanse bezetting plaats. Gastspreker was journalist/schrijver John Jansen van Galen. Hij vertelde over zijn herinneringen aan de oorlog, bevrijding en Indië. Een fragment: [..]Wat wisten wij van ‘ons Indië’? Zo goed als niets. Op het schoolplein zongen we: “En wat doen we met Soekarno als ie komt, en wat doen we met Soekarno als ie komt? En we maken er kachelhoutjes van.’’ Want uit de gesprekken thuis hadden we begrepen dat die Soekarno ons het mooie Indië af wou pakken en daar waren we dus tegen. Maar dat tegen hem en zijn snode voornemens een oorlog werd gevoerd, vonden we ook maar niks. De beste spelers van onze plaatselijke voetbalvereniging moesten namelijk naar Indië om tegen die Soekarno te vechten en het jaar daarop degradeerde de club. Dat was voor ons het Indische probleem[..].

 

Signaleringen

 

Verlenging 'Herinneren en Verbinden'
De expositie 'Herinneren en Verbinden' in Museum Oud-Lunteren is verlengd tot 4 januari 2013. De tentoonstelling laat zien hoe de Indische en Molukse gemeenschap  in Lunteren, Bennekom en Ede zijn terechtgekomen. 

Radioreportage
Op 7 oktober 2013 zendt NostalgieNet Radio een reportage uit over het Indisch Herinneringscentrum tijdens het programma Suara Nostalgia tussen 18.00 - 20.00 uur op www.nostalgienet.nl/radio.

Maand van de Geschiedenis op Bronbeek
In oktober vindt de jaarlijkse Maand van de Geschiedenis plaats. Museum Bronbeek organiseert in deze maand speciale activiteiten rondom het thema van 2013, ‘Vorst en Volk’. Het Indisch Herinneringscentrum vertoont in dit kader de film Contractpensions in zaal 6 van de tentoonstelling ‘Het Verhaal van Indië’. De film is in deze speciale maand ook te koop in de museumwinkel. Kijk voor meer informatie over de activiteiten in Museum Bronbeek op www.maandvandegeschiedenis.nl.

Presentatie Brieven Tan-Schepers
Op 4 oktober 2013 wordt in het NIOD, Amsterdam, een website gelanceerd die met een druk op de knop elke belangstellende toegang geeft tot de unieke brievencollectie van het Indochinees-Nederlandse echtpaar Eida Tan-Schepers en Tan Sin Hok. Tussen 1929 en 1946 schreven zij wekelijks brieven naar familie in Nederland en creëerden daarmee een uit¬zonderlijk historisch document dat nu als dynamisch archief het dagelijks bestaan in de na¬dagen van de kolonie voor ons tot leven brengt. Sprekers: dr. Lisa Tan (directeur Stichting Brieven Tan-Schepers), dr. Eveline Buchheim (onderzoekster, NIOD), Pieter Kiewiet de Jonge (ontwerper/programmeur website Brieven Tan-Schepers, ZO Producties), prof. dr. Mieke Aerts (bijzonder hoogleraar Politieke geschiedenis van gender in Nederland, UvA)
Tijd: 14.00 - 17.00 uur. 
Locatie: NIOD, Herengracht 380, 1016 CJ Amsterdam
Contact: P. Kiewiet de Jonge, 06 134 303 85, contact@zoproducties.nl

Lezing
Fumi Hoshino geeft op 5 oktober een lezing over zijn Nederlandse vrienden Wim en Adrie. Zij hebben in een Japans interneringskamp gezeten tijdens WOII. 50 jaar later zijn zij in het reine gekomen met hun verleden door de dialoog aan te gaan met Japanners. Meer informatie>

Onlangs verschenen
Twee Moeders - Japanse kampen en Bersiap. Een autobiografisch verhaal van de auteur over zijn twee moeders. Door Rob Bouwman.

Geknakte bloem. Acht vrouwen vertellen hun verhaal over Japanse militaire dwangprostitutie. Door Marguerite Hamer-Monod de Froideville.

Overleven langs de Birma-Siam Spoorweg. Een dienstplichtige soldaat schrijft brieven aan zijn familie over de Japanse bezetting van Nederlands-Indië en zijn krijgsgevangenschap in de periode 1940-1946. Door Juliëtte L. Horn-Windhorst. Meer informatie: juliette.horn@hotmail.com

Het ruisen van de tjemara's. Autobiografische roman waarin de auteur terugkijkt op haar kindertijd in Nederlands-Indië en haar gevangenschap in Japanse kampen tijdens WOII. Door Ciska Feekes.

Vlakke meetkunde. Gedichten die de auteur schreef over haar jeugd in oorlogstijd in Banjoebiroe, een vrouwenkamp op Java. Door Ruth Post.

Een tropische herinnering. Debuutroman van acteur, regisseur, toneelschrijver en beeldend kunstenaar Eric Schneider (jongere broer van F. Springer) die in beeld brengt hoe gebeurtenissen uit het verleden het heden nog steeds blijken te bepalen.

Herhaling Andere Tijden
Zaterdag 5 oktober om 13.30 uur op Ned. 2 zendt Andere Tijden de herhaling uit van het programma over de Nieuw Amsterdam. Extra informatie evenals de uitzending zelf zijn ook te zien op http://www.geschiedenis24.nl/andere-tijden/afleveringen/2013-2014/Mazelen-op-de-Nieuw-Amsterdam.html

Het Verhalenarchief
Onder de titel 'Tabee Indië' verzamelt het Verhalenarchief van het Nationaal Archief persoonlijke verhalen uit de periode 1945-170 waarin ruim 300.000 mensen afscheid van Indië (moeten) nemen. De verhalen zijn te lezen op http://hetverhalenarchief.nl/tabee-indie/. Vanaf 16 oktober is het Verhalenarchief ook te zien in de tentoonstelling 'Het geheugenpaleis -  dwalen door de archieven' bij het Nationaal Archief. Meer informatie>

Expo's
Van 5 oktober t/m 1 december 2013 is in EYE (IJpromenade 1, Amsterdam) het nieuwste werk van filmmaker/kunstenaar Péter Forgács , Sluimerend vuur, te zien. Op basis van de collectie home movies van EYE verhaalt Forgács (Boedapest, 1950) over het leven van de Europese elite en de Indo-Europeanen in Nederlands-Indië van 1900 - 1940. Meer informatie>

Van 11 oktober t/m 10 november 2013 is de tentoonstelling Forten in Indonesië te zien in de Groepsruimte van het Tropenmuseum. Over forten in Indonesië gebouwd door Indonesiërs, Spanjaarden, Portugezen, Engelsen, Nederlanders en Japanners. 

 

Verkrijgbaar bij het Indisch Herinneringscentrum

 

Het Indisch Herinneringscentrum heeft een aantal publicaties en een dvd uitgebracht:

NIEUW: Jeugdboek 'Een schatkist vol geheimen' (€ 3,50)
Stripboek 'De Terugkeer' (€ 10,-)
Stripboek 'The Return' (€ 17,95)
Fotoboek 'Het Verhaal van Indië' (€ 14,95)
Plantages in Nederlands-Indië (€ 9,95)
Dvd 'Herinneringen voor de toekomst' (€ 10,-)
Dvd 'Oorlog in het paradijs' ( € 10,-)

Eveneens verkijgbaar bij het Indisch Herinneringscentrum:

Boek 'Terra Incognita' van Ruud Lapré (€ 15,-)
Boek 'Postkoloniale monumenten in Nederland' van Gert Oostindie/Henk Schulte Nordholt/Fridus Steijlen (€ 19,95)

Dvd 'Het jaar 2602, kinderverhalen uit het jappenkamp' van André van der Hout en Linda Lyklema ( € 15,-)

Meer informatie hierover, over de bestelwijze en over de administratie- en verzendkosten vindt u op de website van het Indisch Herinneringscentrum.

Colofon

 

U kunt deze nieuwsbrief natuurlijk altijd doorsturen naar familie, vrienden of kennissen die belangstelling hebben voor de activiteiten van het Indisch Herinneringscentrum.

Mocht u de nieuwsbrief niet in goede orde ontvangen, laat het ons dan a.u.b. weten via info@indischherinneringscentrum.nl.

Het volgende nummer verschijnt eind december 2013. In de tussenliggende maanden verschijnt de Nieuwsflits met korte berichten.

Bestuur Stichting Indisch Herinneringscentrum Bronbeek: Erry Stoové - Bing Go - Jan Willem Kelder - Kees Neisingh - Vaya Nijhof-Schippers - Winnie Sorgdrager